یکی از سوالات رایج قبل از عمل حذف عینک این است که آیا لیزیک قابل برگشت است و ممکن است چشم بعد از چند سال دوباره به شرایط قبل برگردد؟ پاسخ کوتاه این است که تغییر ایجادشده در قرنیه قابل بازگرداندن به حالت اولیه نیست؛ اما ممکن است شماره چشم در سال‌های بعد دوباره تغییر کند.
در اصطلاح عمومی، بسیاری از افراد روش‌های مختلف حذف عینک با لیزر را با نام «لیزیک» می‌شناسند. در این مقاله نیز منظور اصلی از لیزیک، عمل‌های اصلاح عیوب انکساری و حذف عینک است.
آیا نتیجه عمل حذف عینک دائمی است؟
در روش‌های لیزری اصلاح بینایی، شکل قرنیه برای اصلاح نحوه تمرکز نور در چشم تغییر داده می‌شود. برای مثال، در LASIK بخشی از بافت قرنیه با لیزر تغییر شکل پیدا می‌کند. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیز LASIK را روشی معرفی می‌کند که شکل قرنیه را به‌طور دائمی تغییر می‌دهد.
بنابراین نمی‌توان بعد از عمل، قرنیه را دقیقاً به وضعیت قبل از جراحی بازگرداند. با این حال، دائمی بودن این تغییر به معنای ثابت ماندن شماره چشم تا پایان عمر نیست.
آیا شماره چشم بعد از عمل ممکن است برگردد؟
بله، در برخی افراد ممکن است بعد از عمل دوباره مقداری نزدیک‌بینی، دوربینی یا آستیگماتیسم ایجاد شود. این اتفاق معمولاً با عنوان «برگشت شماره چشم» شناخته می‌شود، اما با برگشت خود عمل تفاوت دارد.
در واقع، قرنیه لزوماً به شکل قبل از جراحی برنگشته است؛ بلکه وضعیت انکساری چشم در طول زمان تغییر کرده است. احتمال و میزان این تغییر نیز برای همه افراد یکسان نیست.
چه عواملی باعث تغییر دوباره شماره چشم می‌شوند؟
عواملی که می‌توانند بر پایداری نتیجه تأثیر داشته باشند شامل موارد زیر هستند:
- ثابت نبودن شماره چشم پیش از جراحی
- میزان عیب انکساری اولیه
- ویژگی‌های چشم
- تغییرات طبیعی چشم در طول زمان
یکی از عوامل مهم، وضعیت شماره چشم پیش از جراحی است. اگر شماره چشم هنوز در حال تغییر باشد، احتمال تغییر عیب انکساری در آینده نیز بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. به همین دلیل بررسی ثابت بودن شماره چشم قبل از عمل حذف عینک یکی از مراحل مهم ارزیابی قبل از جراحی است.
آیا بعد از عمل دوباره به عینک نیاز پیدا می‌کنیم؟
ممکن است بعضی افراد در سال‌های بعد دوباره برای برخی فعالیت‌ها به عینک نیاز پیدا کنند. این موضوع همیشه به معنی ناموفق بودن یا برگشت عمل نیست.
برای مثال، با افزایش سن ممکن است پیرچشمی ایجاد شود و فرد برای مطالعه یا دید نزدیک به عینک نیاز پیدا کند. پیرچشمی بیشتر به تغییرات طبیعی مرتبط با افزایش سن در سیستم تطابق چشم مربوط است و نباید آن را با برگشت نتیجه عمل حذف عینک اشتباه گرفت.
همچنین اگر شماره چشم در سال‌های بعد تغییر کند، ممکن است استفاده مجدد از عینک یا لنز برای رسیدن به دید بهتر مطرح شود.
آیا امکان اصلاح مجدد وجود دارد؟
اگر پس از عمل مقداری عیب انکساری باقی بماند یا شماره چشم در آینده تغییر کند، در بعضی افراد امکان اصلاح مجدد (Enhancement) قابل بررسی است.
این کار برای همه افراد مناسب نیست و تصمیم درباره آن به عواملی مانند وضعیت و ضخامت قرنیه، میزان عیب انکساری و ثبات شماره چشم بستگی دارد. پیش از هر اقدام مجدد باید علت تغییر دید مشخص و وضعیت چشم دوباره ارزیابی شود.
چه عواملی روی ماندگاری نتیجه تأثیر دارند؟
ثابت بودن شماره چشم، وضعیت قرنیه، سلامت سطح چشم، میزان عیب انکساری و ارزیابی صحیح قبل از جراحی از عواملی هستند که در انتخاب بیمار و روش مناسب اهمیت دارند.
به همین دلیل معاینات قبل از عمل حذف عینک فقط برای تعیین شماره چشم انجام نمی‌شوند؛ شرایط کلی چشم نیز باید بررسی شود تا مشخص شود فرد کاندید مناسبی برای جراحی هست یا خیر.
جمع‌بندی
عمل لیزیک یا حذف عینک با ایجاد تغییر در قرنیه انجام می‌شود و نمی‌توان اثر جراحی را معکوس کرد و چشم را دقیقاً به وضعیت قبل برگرداند. با این حال، شماره چشم ممکن است در طول زمان تغییر کند و برخی افراد ممکن است دوباره به عینک نیاز پیدا کنند.
همچنین نیاز به عینک مطالعه در سنین بالاتر می‌تواند ناشی از پیرچشمی باشد و لزوماً به معنی برگشت نتیجه عمل نیست. بررسی دقیق وضعیت چشم و ثبات شماره پیش از جراحی می‌تواند به انتخاب مناسب‌تر روش اصلاح بینایی کمک کند.
سوالات متداول
تغییر ایجادشده در قرنیه به حالت اولیه برنمی‌گردد، اما ممکن است شماره چشم فرد در طول زمان دوباره تغییر کند.
در برخی افراد بله. تغییر شماره چشم یا ایجاد پیرچشمی با افزایش سن می‌تواند باعث شود فرد دوباره برای بعضی فعالیت‌ها به عینک نیاز داشته باشد.
در بعضی افراد امکان اصلاح مجدد وجود دارد، اما این موضوع به وضعیت قرنیه، ثبات شماره چشم و علت تغییر دید بستگی دارد و باید پس از معاینه تخصصی مشخص شود.