بله، آستیگماتیسم در بسیاری از افراد با لیزیک قابل اصلاح است. اما پاسخ برای همه یکسان نیست؛ گاهی نمره آستیگماتیسم برای جراحی مناسب به نظر می‌رسد، اما نوع آستیگماتیسم یا وضعیت قرنیه باعث می‌شود لیزیک انتخاب مناسبی نباشد.
بنابراین سؤال مهم فقط این نیست که «آیا آستیگماتیسم با لیزیک درمان می‌شود؟»؛ بلکه باید دید برای چه افرادی، تا چه نمره‌ای و تحت چه شرایطی می‌توان این روش را بررسی کرد. در ادامه دقیقاً به همین سؤال‌ها پاسخ می‌دهیم.
آیا آستیگماتیسم با لیزیک درمان می‌شود؟
لیزیک (LASIK) یکی از روش‌های جراحی اصلاح عیوب انکساری است و می‌تواند در افراد واجد شرایط برای اصلاح آستیگماتیسم، نزدیک‌بینی و دوربینی استفاده شود. در آستیگماتیسم، قدرت انکساری چشم در محورهای مختلف یکسان نیست و نور به‌جای تمرکز دقیق در یک نقطه، به شکل نامنظم‌تری متمرکز می‌شود.
در لیزیک، هدف این است که با تغییر کنترل‌شده شکل قرنیه، این اختلاف انکساری کاهش پیدا کند. اسناد FDA برای سیستم‌های لیزری مختلف نیز استفاده از لیزیک برای انواع مشخصی از آستیگماتیسم را در محدوده‌های تعیین‌شده همان دستگاه پوشش می‌دهند.
لیزیک چگونه آستیگماتیسم را اصلاح می‌کند؟
در آستیگماتیسم، قرنیه معمولاً در یک جهت انحنای متفاوتی نسبت به جهت دیگر دارد. لیزر اگزایمر براساس شماره و محور آستیگماتیسم، مقدار مشخصی از بافت قرنیه را در نواحی برنامه‌ریزی‌شده تغییر می‌دهد تا شکل سطح اپتیکی قرنیه متعادل‌تر شود و نور دقیق‌تر روی شبکیه متمرکز شود.
بنابراین در عمل، فقط «نمره آستیگماتیسم» مهم نیست؛ محور آستیگماتیسم، یعنی جهت یا زاویه‌ای که آستیگماتیسم در آن قرار دارد، و نقشه قرنیه نیز برای طراحی درمان اهمیت دارند.
آیا همه انواع آستیگماتیسم با لیزیک قابل اصلاح هستند؟
خیر. اینجا تفاوت مهمی وجود دارد که گاهی در توضیحات عمومی نادیده گرفته می‌شود.
در بسیاری از افراد، آستیگماتیسم از نوع منظم است؛ یعنی تفاوت انحنای چشم الگوی مشخص و قابل‌اندازه‌گیری دارد و در صورت مناسب‌بودن سایر شرایط، می‌تواند با روش‌های اصلاح عیوب انکساری قابل درمان باشد. اما اگر شکل قرنیه نامنظم باشد یا آستیگماتیسم با مشکلاتی مانند قوز قرنیه همراه باشد، شرایط متفاوت است.
توپوگرافی قرنیه قبل از لیزیک برای شناسایی قوز قرنیه و سایر ناهنجاری‌های شکل قرنیه اهمیت دارد. در اسناد FDA نیز وجود نشانه‌های قوز قرنیه یا نقشه غیرطبیعی قرنیه از موارد منع برخی درمان‌های لیزیک ذکر شده است.
بنابراین اگر آستیگماتیسم «نامنظم» باشد، ابتدا باید علت آن مشخص شود. در بعضی موارد درمان‌های اختصاصی دیگری ممکن است قابل بررسی باشندچه کسانی.
کاندید مناسب لیزیک برای آستیگماتیسم هستند؟
مناسب‌بودن لیزیک از کنار هم قرار دادن چند عامل مشخص می‌شود، نه فقط نمره آستیگماتیسم.
چه شرایطی به نفع انجام لیزیک است؟
در ارزیابی اولیه معمولاً موارد زیر اهمیت دارند:
- شماره چشم در یک بازه مناسب ثابت مانده باشد.
- قرنیه از نظر شکل و ساختار وضعیت مناسبی داشته باشد.
- ضخامت قرنیه برای اصلاح موردنیاز کافی باشد.
- بیماری فعال چشمی وجود نداشته باشد.
- مقدار عیب انکساری با محدوده قابل درمان دستگاه مورد استفاده سازگار باشد.
FDA نیز در چک‌لیست ارزیابی لیزیک بر ثبات شماره چشم، ضخامت قرنیه، میزان عیب انکساری و وضعیت خشکی چشم تأکید می‌کند.
چه شرایطی نیاز به بررسی بیشتر دارد؟
شماره چشم ناپایدار، قرنیه بسیار نازک یا با نقشه غیرطبیعی، خشکی چشم قابل‌توجه و برخی بیماری‌های چشمی یا عمومی می‌توانند انجام LASIK را نامناسب کنند یا نیاز به بررسی بیشتر داشته باشند. قوز قرنیه، توپوگرافی غیرطبیعی و خشکی چشم شدید نیز در برخی دستورالعمل‌های FDA از موارد منع درمان ذکر شده‌اند.
وجود یکی از این شرایط لزوماً به معنی نامناسب‌بودن همه روش‌های اصلاح دید نیست و انتخاب روش باید پس از ارزیابی دقیق انجام شود.
آستیگماتیسم تا چه نمره‌ای با لیزیک قابل اصلاح است؟
برای این سؤال یک عدد ثابت برای همه وجود ندارد. محدوده قابل اصلاح به نوع و میزان آستیگماتیسم، نزدیک‌بینی یا دوربینی همراه، وضعیت قرنیه و سیستم لیزری مورد استفاده بستگی دارد؛ ضمن اینکه محدوده درمان دستگاه‌های مختلف نیز یکسان نیست.
بنابراین به‌جای تکیه بر یک عدد، باید مشخص شود میزان آستیگماتیسم شما با توجه به شکل و ضخامت قرنیه و روش موردنظر قابل اصلاح است یا نه.
برای آستیگماتیسم لیزیک، لازک یا فمتولیزیک؟
هر سه روش می‌توانند در افراد واجد شرایط برای اصلاح آستیگماتیسم قابل بررسی باشند. وجود آستیگماتیسم به‌تنهایی تعیین نمی‌کند کدام روش مناسب‌تر است؛ وضعیت قرنیه، مقدار اصلاح موردنیاز، سطح چشم و نتیجه معاینات نیز در انتخاب نقش دارند.
اگر می‌خواهید تفاوت این روش‌ها در نحوه انجام و روند بهبود را دقیق‌تر بدانید، مقاله تفاوت لیزیک، لازک و فمتولیزیک را ببینید.
آیا آستیگماتیسم بعد از لیزیک ممکن است باقی بماند یا برگردد؟
در بیشتر افراد واجد شرایط، لیزیک می‌تواند مقدار آستیگماتیسم را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد و در بسیاری از موارد مقدار باقی‌مانده بسیار کم است. مطالعات جدید نیز نشان داده‌اند که بخش بزرگی از چشم‌های درمان‌شده پس از لیزیک حداکثر حدود نیم نمره آستیگماتیسم باقی‌مانده دارند.
با این حال، صفرشدن کامل نمره آستیگماتیسم در همه افراد قابل تضمین نیست و ممکن است مقدار کمی از آن باقی بماند یا شماره چشم در طول زمان تغییر کند. در موارد محدودی که عیب انکساری باقی‌مانده از نظر بینایی قابل‌توجه باشد، پس از بررسی شرایط چشم ممکن است اصلاح تکمیلی قابل بررسی باشد.
قبل از عمل آستیگماتیسم چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟
قبل از انتخاب روش، فقط عدد نسخه عینک کافی نیست. پزشک برای تصمیم‌گیری، علاوه بر معاینه چشم، معمولاً موارد زیر را بررسی می‌کند:
- شماره و محور آستیگماتیسم برای مشخص‌شدن مقدار و جهت عیب انکساری
- توپوگرافی یا توموگرافی قرنیه برای بررسی شکل و نظم قرنیه
- ضخامت قرنیه برای ارزیابی امکان انجام جراحی موردنظر
- ثبات شماره چشم و تغییرات آن در گذشته
- وضعیت سطح چشم و کیفیت اشک برای شناسایی خشکی چشم یا مشکلات سطح قرنیه
بررسی دقیق شکل قرنیه اهمیت ویژه‌ای دارد، چون می‌تواند ناهنجاری‌هایی را نشان دهد که در انتخاب یا حتی امکان انجام بعضی جراحی‌های لیزری مؤثر هستند.
اگر علاوه بر آستیگماتیسم، نزدیک‌بینی یا دوربینی هم دارید یا نمی‌دانید کدام روش با شرایط چشم شما سازگارتر است، در صفحه عمل حذف عینک می‌توانید با روش‌های مختلف اصلاح دید و مسیر ارزیابی آنها آشنا شوید.
برای انتخاب روش، از بررسی دقیق چشم شروع کنید
آستیگماتیسم در بسیاری از افراد قابل اصلاح است، اما انتخاب روش مناسب فقط از روی عدد نسخه عینک انجام نمی‌شود.
در مرکز مدوپی، این مسیر از بررسی دقیق شرایط چشم شروع می‌شود. با ارزیابی شماره چشم، شکل و ضخامت قرنیه و سایر یافته‌های معاینه، مشخص می‌شود کدام گزینه‌ها برای شرایط شما قابل بررسی هستند تا با اطلاعات روشن‌تری درباره ادامه درمان تصمیم بگیرید.
سوالات متداول
در بعضی افراد با آستیگماتیسم بالا، لیزیک می‌تواند قابل بررسی باشد؛ اما هرچه میزان اصلاح بیشتر باشد، بررسی شکل و ضخامت قرنیه و محدوده درمان دستگاه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بنابراین فقط از روی نمره آستیگماتیسم نمی‌توان درباره مناسب‌بودن جراحی تصمیم گرفت.
عدد ثابتی برای همه افراد وجود ندارد. نوع و میزان آستیگماتیسم، نزدیک‌بینی یا دوربینی همراه، وضعیت قرنیه و محدوده درمان سیستم لیزر باید در کنار هم بررسی شوند.
انتخاب روش به شکل و ضخامت قرنیه، مقدار اصلاح موردنیاز، وضعیت سطح چشم و نتایج معاینه بستگی دارد. داشتن آستیگماتیسم به‌تنهایی باعث برتری لیزیک یا لازک نمی‌شود.
بله، در بسیاری از افراد واجد شرایط می‌توان نزدیک‌بینی و آستیگماتیسم را در یک برنامه درمانی اصلاح کرد؛ به شرطی که میزان عیب انکساری و شرایط قرنیه برای جراحی مناسب باشد.